De overgang en vruchtbaarheid

Gemiddeld komt een vrouw op haar vijftigste in de overgang. Ze wordt niet meer ongesteld en is niet meer vruchtbaar. Al tien tot vijftien jaar voor de overgang – een ander woord voor menopauze – neemt de vruchtbaarheid van de vrouw af.

Overgang is een ander woord voor menopauze. In deze levensfase maakt de vrouw een proces door van vruchtbaar naar niet meer vruchtbaar. Dit proces verloopt geleidelijk, maar de menopauze is maar één moment in het leven van een vrouw en dat is haar laatste menstruatie. Als ze een jaar lang niet meer heeft gemenstrueerd, was haar menopauze dus een jaar geleden.

Gemiddeld ervaart de vrouw rond haar vijftigste de overgang en krijgt ze zo’n vijf jaar ervoor de eerste verschijnselen. Weer een paar jaar dáárvoor, zo rond haar veertigste, is ze verminderd vruchtbaar, ook al merkt ze dat zelf waarschijnlijk nog niet. De fase voor de menopauze heet de premenopauze of perimenopauze. De fase erna is de postmenopauze.

Als een vrouw in de overgang raakt, verandert haar hormoonbalans. Hormonen spelen een hoofdrol bij de vruchtbaarheid en als die samenstelling verandert, heeft dat dus ook invloed op het zwanger raken. Zo’n tien tot vijftien jaar voor de menopauze raakt de vrouw al in een fase dat ze minder vruchtbaar is. Ze heeft nog maar weinig eicellen en de eicellen die ze heeft, zijn van mindere kwaliteit. Daarom is het richting je veertigste een stuk lastiger om zwanger te raken dan in de jaren ervoor. Ook de kans op een miskraam of een kindje met een aangeboren afwijking neemt toe. Maar je hebt nog steeds kans om zwanger te raken!

Zo’n vijf jaar voor de overgang kunnen de eerste overgangsklachten zich aandienen. Dit heet de premenopauze of perimenopauze. De menstruatie wordt onregelmatiger. De hormoonbalans wordt anders en de eierstokken hebben geleidelijk aan meer moeite om de hormonen oestrogeen en progesteron aan te maken. Daardoor blijft de eisprong steeds vaker uit en de menstruatie dus ook. De klachten verschillen per vrouw. De ene heeft veel last van opvliegers, een pijnlijke menstruatie, veel bloedverlies of juist heel weinig. Ook de leeftijd waarop de vrouw overgangsklachten krijgt, verschilt per persoon. Net als hoe lang ze last heeft van de klachten.

Er is officieel sprake van een vervroegde overgang als een vrouw jonger is dan veertig en vier maanden achter elkaar niet ongesteld is geweest. Daarnaast moet zij een vier keer zo hoge concentratie FSH-hormonen in haar bloed hebben. Één op de honderd vrouwen heeft haar laatste menstruatie al voordat ze veertig jaar is en één op de duizend vrouwen voor haar dertigste. Ze heeft dan last van de bekende overgangssymptomen: opvliegers en de menstruatie die wegblijft. Een gynaecoloog kan door middel van bloedonderzoek vaststellen of er inderdaad sprake is van een vervroegde overgang.